فرزندان و نوادگان

اولاد حضرت رضا

در باب فرزندان حضرت رضا علیه السلام بین علماء اختلاف شده است.
گروهی از دانشمندان برای آن جناب غیر از یک فرزند که حضرت جواد (ع) باشد فرزند دیگری ننوشتهاند، و معتقد هستند که امام رضا اولاد دیگری نداشته است.
و جماعتی دیگر نیز تا پنج فرزند ذکور و اناث برای حضرت رضا نوشتهاند، و ما اینک آنچه در این مورد گرد آوردهایم ذیلاً به اطلاع اهل علم و تحقیق قرار میدهیم.
شیخ مفید رضوان الله علیه گوید:
حضرت رضا علیه السلام درگذشت و از او فرزندی جز ابوجعفر جواد (ع) به جای او نماند، و سن او در هنگام وفات پدرش هفت سال و چند ماه بود.
طبرسی رحمه الله علیه گفته:
حضرت رضا علیه السلام جز فرزندی به نام ابوجعفر جواد علیه السلام نداشت.
علی بن عیسی اربلی گوید:
حضرت رضا علیه السلام شش فرزند داشت، یک دختر و پنج پسر، فرزندان
[صفحه ۲۱۷]
او محمد قانع، حسن، جعفر، ابراهیم، حسین، و عایشه نام داشتند.
از حافظ عبدالعزیز بن اخضر جنابذی نقل شده که وی گفت: حضرت امام رضا (ع) پنج پسر و یک دختر داشته، و اسامی آنها از قرار ذیل است:
محمد که بعد از وی امام بود، ابومحمد حسن، جعفر، ابراهیم، حسین، و عایشه.
و نیز اربلی به سند خود از حنان بن سدیر روایت میکند که او گفت: به حضرت رضا (ع) عرض کردم: آیا امامی هست که از وی فرزندی نیاید و بلاعقب باشد.
امام (ع) فرمود: از من جز یک فرزند نخواهد شد، و لیکن خداوند متعال از او فرزندان و اعقاب زیادی ظاهر خواهد کرد.
ابوخداش گوید: من مدت سی سال است این حدیث را از حنان بن سدیر شنیدهام.
ابنخشاب گوید:
برای حضرت رضا (ع) پنج پسر و یک دختر متولد شد، محمد امام ابوجعفر ثانی، ابومحمد حسین، جعفر، ابراهیم، حسن و عایشه.
ابن شهر آشوب گوید:
حضرت رضا (ع) جز یک فرزند به نام ابوجعفر جواد (ع) نداشت.
و نیز گفته: در مسجد زرد که در حومه مرو واقع شده فرزندی از امام رضا (ع) در آن دفن شده است، و درباره این مسجد و مزار کرامتهائی نقل شده است.
در کتاب عدد گوید: حضرت رضا دو فرزند بیشتر نداشت، یکی از آنها محمد و دیگری موسی نام داشت.
و در کتاب در گوید: علی بن موسی درگذشت و از او فرزندی جز ابوجعفر محمد بن علی به جای نماند، و سن او در روز وفات پدرش هفت سال و چند ماه بود.
[صفحه ۲۱۸]
ابنجوزی گوید:
فرزندان امام رضا عبارت بودند از: ابوجعفر ثانی، و ابومحمد حسن، و ابراهیم و یک دختر.
محمد بن طلحه گوید:
فرزندان علی بن موسی شش تن بودند، پنج پسر و یک دختر، و آنان عبارت بودند از: محمد قانع، حسن، ابراهیم، حسین و عایشه.
ابنحزم اندلسی گوید:
فرزندان علی الرضا عبارتند از: علی بن علی که از وی فرزندی به جای نماند، و محمد بن علی داماد مامون که از وی فرزندانی بجای ماندند، و حسین.
مولف گوید:
از یک روایتی که ما در مسند آن حضرت در کتاب آداب و مواعظ تحت شمارهی ۲۸ نقل کردیم معلوم میشود که آن جناب دختری به نام «فاطمه» داشته است.
و این حدیث را ابوالحسن بکر بن احمد عصری از فاطمه دختر علی بن موسی روایت میکند که او گفت: از پدرم علی بن موسی و او از پدرش موسی بن جعفر نقل میکند.
و نیز در کتاب رشحات الفنون که از تالیفات امینالدین ابوالمکارم حسینی هروی است، و این کتاب هنوز چاپ نشده و در کتابخانه «کاماهال» ملافیروز در شهر بمبئی از بلاد هندوستان محفوظ است.
در این کتاب مطالب ذیل را دیده و یادداشت کردم:
حضرت رضا (ع) اولاد ذکورش: اول محمدتقی، دوم ابوجعفر اکبر، سوم ابوجعفر اصغر، چهارم ابومحمد حسن، پنجم ابراهیم، ششم حسین، اناث یک
[صفحه ۲۱۹]
تن بودند.
در قزوین مزار معروف و مشهوری هست به نام «شاهزاده حسین بن علی بن موسی الرضا» علیهماالسلام و این بقعه و مزار از زمانهای بسیار قدیم در قزوین مورد توجه و زیارتگاه خاص و عام بوده است.
رافعی قزوینی در کتاب التدوین فی اخبار قزوین و حمدالله مستوفی در کتاب تاریخ گزیده و عبدالجلیل رازی در کتاب النقض این مزار را ذکر نمودهاند.
نکته قابل توجه در این بحث این است که: حضرت جواد و هادی و عسکری علیهم السلام را ابن الرضا میگفتهاند، و ممکن است در این مورد اشتباهی از طرف مورخین و علمای انساب شده باشد.
مثلا ابومحمد الحسن که از اولاد امام رضا علیه السلام نوشته شده حضرت امام حسن عسکری باشد، و یا موسی همان موسی مبرقع فرزند حضرت جواد باشد. و العلم عند الله تعالی.
[صفحه ۲۲۰]
برگرفته از کتاب اخبار و آثار حضرت امام رضا علیه السلام نوشته: عزیزالله عطاردی قوچانی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *