احادیث تفسیری

دیدگاه امام رضا (ع) – شرح صدر وسیله ی تحقق هدایت

خداوند سبحان بیان می دارد که این هدایت ویژه تنها با شرح صدر پدید می آید که در مقابل تنگی دل و کوری آن است ؛ فمن
یرد الله اءن یهدیه یشرح صدره للاسلام و من یرد اءن یضله یجعل صدره ضیقا حرجا کاءنما یصعد فی السماء کذلک یجعل الله
الرجس علی الذین یؤ منون ( ۴۶۷ ) سینه ی گشوده همان سینه ی بیناست ، چنان که صدر ضیق همان صدر نابینا به حقایق است .
پس هر که را خداوند اراده کند که شرح صدر عطا فرماید، به او می گوید : گشاده باش و آن نیز گشایش می یابد . چون اراده ی
خداوند هیچ مانعی نیست ، چنان که دل ها فعلیت بینایی و شهود نمی یابد در صورتی که امر وجودی شهودی برای سینه مشروح
نباشد و نیز خداوند آن سینه را سینه ای تنگ و تاریک نیابد . این گشایش همان نور خاص الاهی است که مؤ من به واسطه ی آن ،
به عالم غیب و شهادت می نگرد . چنان که از حضرت رضا علیه السلام از پدرانشان از علی علیه السلام از پیامبر صلی الله علیه و آله
چنین روایت شده است : مؤ من با نور خداوند نظر می کند؛ المؤ من ینظر بنور الله . ( ۴۶۸ ) شاید این مؤ منی که سینه اش با هدایتی
که فرد را به مطلوب می رساند، گشایش یافته است ، در پیشگاه خداوند سبحان از فرشتگان مقرب گرامی تر باشد . چنان که از
حضرت رضا علیه السلام ، از پدرانشان از علی علیه السلام روایت شده که پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم فرمودند : مؤ من در
آسمان شناخته شده است ، چنان که خانواده و فرزندانش او را می شناسند و او نزد خداوند از فرشته ی مقرب عزیزتر و گرامی تر
است ؛ ان المؤ من یعرف فی السماء کما یعرف اءهله و ولده ، و انه لاءکرم علی الله من ملک مقرب . ( ۴۶۹ ) پس هنگامی که
صفحه ۹۵ از ۱۲۶
خداوند سینه ی مؤ من را می گشاید، مؤ منی که با دو بال ایمان و عمل صالح به سوی خداوند سیر می کند و خداوند آیات
خودش را به او نشان می دهد و علم ویژه اش را به او می آموزد، علمی که از عمل جدا نبوده ، جهل نمی شود و پرده ی نسیان و
سهو آن را نمی پوشاند و وهم و خیال در آن راه ندارد؛ در این هنگام حکمت از قلب او به زبانش می جوشد . از حضرت رضا علیه
السلام از پدرانشان از علی علیه السلام روایت شده که رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود : بنده ای که چهل روز خود را
برای خداوند بزرگ خالص گرداند، چشمه های حکمت از قلب او به زبانش سرازیر می شود؛ ما اءخلص عبد لله عز و جل اءربعین
صباحا الا جرت ینابیع الحکمۀ من قلبه علی لسانه . ( ۴۷۰ ) زبان خصوصیتی ندارد، بلکه مراد جوشیدن چشمه های حکمت یعنی خیر
کثیر در همه ی شئون زندگی طیب اوست ؛ اعم از زبان و غیر زبان . زیرا همه ی قوای مدرکه و محرکه محل جریان فیض قلب ، و
در نقص و کمال تابع آن هستند . اگر قلب نیکو شود، همه ی قوا نیکو می شوند و اگر قلب فاسد شود، همه ی نیروها فاسد می
شوند . این قوا تنها از او دستور می گیرد و تنها با نهی او باز داشته می شوند . چون قلب امام آن هاست و این قوا امت اویند و هیچ
گونه استقلال و بی نیازی نسبت به قلب ندارند، چنان که زمینه ی نیازمندی این قوا به غیر قلب وجود ندارد .
برگرفته از کتاب قرآن کریم از منظر امام رضا علیه السلام نوشته: آیت الله العظمی جوادی آملی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *