احادیث تفسیری

دیدگاه امام رضا (ع) – منشاء فراموشی

ظهور آیه ی فوق در آن است که منشاء عذاب ، فراموش کردن معاد است که همان بازگشت به سوی مبداء جهان یعنی خداوند
سبحان ، و نیز منشاء فراموشی ، فریب خوردن از دنیا و پر شدن قلب از دوستی و محبت آن است و این همان امر وجودی است که
روز قیامت به صورت عذاب ظاهر می شود، چنان که یاد خداوند و محبت او نیز امری وجودی است که افزون بر امر وجودی شهود
قلبی که پیش از این گفته شد، امر وجودی دیگری را نتیجه می دهد که همان رفاه و برخورداری از نعمت های بهشتی است که به
وسعت آسمان ها و زمین است . همچنین بر پایه ی ظهور آیه ، منشاء مسخره کردن آیات خداوند، حرص داشتن به ذکر دنیای
فریبنده و دوستی و محبت دنیاست که ریشه ی همه ی خطاها و عذاب های اخروی است ؛ چنان که دوستی خداوند ریشه ی درستی
ها در دنیا و منشاء همه ی برخورداری ها در آخرت است ؛ ربنا اءخرجنا منها فان عدنا فانا ظالمون قال اخسئوا فیها و لا تکلمون
انه کان فریق من عبادی یقولون ربنا امنا فاغفر لنا و ارحمنا و اءنت خیر الراحمین فاتخذتموهم سخریا حتی اءنسوکم ذکری و کنتم
منهم تضحکون انی جزیتهم الیوم بما صبروا اءنهم هم الفائزون . ( ۵۱۹ ) زیرا ظهور این آیات در بیان مبادی آن اوصاف در دنیا و
آخرت است . دنیا و زیورهای آن ریسمان شیطان است و از طریق دنیا انسان را صید می کند؛ لاءزینن لهم فی الارض . ( ۵۲۰ ) پس
صفحه ۱۰۲ از ۱۲۶
فراموشی خداوند و غفلت از یاد او و اعراض از توجه به او کار شیطان است . زیرا نفس اماره فریبنده و سایر شئون نفس رو گردان
از یاد خداوند، در تدبیر شیطان است ، آن که انسان فریب خورده ی زرق و برق دنیا، او را به ولایت بر می گزیند و رو به سوی او
داشته ، با او بیعت می کند؛ استحوذ علیهم الشیطان فاءنسیهم ذکر الله اءولئک حزب الشیطان اءلا ان حزب الشیطان هم الخاسرون .
۵۲۱ ) قرار گرفتن انسان در ولایت شیطان از اینجا اصل دیگری روشن می شود؛ کسی که از یاد خداوند روی برتافته ، از او غافل )
است و به ذکر دنیا آزمند بوده ، دوستدار دنیاست ، در ولایت شیطان به سر می برد؛ همان گونه که هر کس از دنیا روی برگرداند و
آن را طلاق دهد و به ذکر خداوند بپردازد و او را دوست بدارد، در ولایت او به سر می برد؛ الله ولی الذین امنوا یخرجهم من
الظلمات الی النور . . . ( ۵۲۲ ) و ان ولیی الله الذی نزل الکتاب و هو یتولی الصالحین ( ۵۲۳ ) و تالله لقد اءرسلنا الی اءمم من قبلک
فزین لهم الشیطان اءعمالهم فهو ولیهم الیوم و لهم عذاب اءلیم . ( ۵۲۴ ) از آنجا که امور اخروی نتیجه ی ملکات دنیوی است ، و
شیطان در دنیا ولی آنان بوده ، در آخرت نیز شیطان سرپرست آن ها خواهد بود و زمام افراد خطاکار در دست شیطان است ، و او
بر آن ها مستولی است و معبود آنان است . مراد از ولایت شیطان بر کسانی که کتاب خدا را پشت سرشان انداخته ، آیات خداوند
و مؤ منان را به مسخره گرفته اند، ولایت مستقل نیست . زیرا چیزی در عالم استقلال ندارد، مگر خداوندی که ذاتا حق است و در
افعالش نیز تنها حق از او سر می زند، بلکه مراد این است که خود شیطان یکی از لشکریان قهر الاهی است و گمراه کردن او اضلال
کیفری است نه ابتدایی . خداوند گناهان بعضی از بندگان را از طریق استیلای شیطان بر آن ها کیفر می دهد . زیرا خداوند از
گمراه ساختن آغازین پیراسته است . او هر چیزی را آفریده ، سپس آن را هدایت می کند و شیطان برای گمراه و منحرف کردن
قلب هایشان و کور ساختن سینه هایشان و راندن آن ها از نور فطرت به تاریکی کفر و نفاق ، ماءموریت یافته است ؛ این ماءموریت
پس از آن است که آنان با سوء اختیار خود منحرف گشته ، با اعمال ناشایست از راه خداوند گمراه شدند، با سوء اختیار خود
منحرف گشته ، به دنیا رو کرده اند و به جای هدایت ، گمراهی را گرفتند، وی با اعمال ناشایست خود در این تجارت بی رونق
سودی نمی برند و در این هنگام است که خداوند شیطان را بر آنان مسلط می کند تا بیماری قلبشان افزایش یابد؛ انا جعلنا الشیاطین
( اءولیاء للذین لا یؤ منون ( ۵۲۵ ) و اءنا اءرسلنا الشیاطین علی الکافرین تؤ زهم اءزا . ( ۵۲۶
برگرفته از کتاب قرآن کریم از منظر امام رضا علیه السلام نوشته: آیت الله العظمی جوادی آملی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *