احادیث تفسیری

دیدگاه امام رضا (ع) – موانع شناخت قرآن

همان گونه که وجود خارجی اشیا به شرایط خاصی نیاز دارد که زمینه ساز آن است و نیز موانعی دارد که از وجود آن جلوگیری ،
و آن را باطل می کند؛ علم هم دارای شرایطی است که آن را محقق می سازد و نیز موانعی بازدارنده دارد . زیرا نظام علت و معلول
ویژه ی عین و خارج نیست ، بلکه هر موجودی را که وجودش عین ذاتش نباشد، نیز در بر می گیرد . هر ممکن الوجودی پیرو این
قانون است که وجودش در گرو شرایط خاص و عدم موانع مربوط به خود است . چنان که حضرت رضا علیه السلام می فرمایند :
هر چه در غیر خود قوام یابد، معلول است و وجود هر معلولی در سایه ی وجود شرایط و فقدان موانع محقق می شود؛ کل قائم فی
سواه معلول . ( ۱۷۵ ) در مباحث پیشین ، شرایط مهم برای شناخت قرآن مطرح گردید و در ضمن آن ، به طور اجمالی موانع شناخت
نیز به دست آمد؛ ولی قرآن کریم در بیان موانع شناخت به بیان اجمالی بسنده نکرده است ، بلکه با اشاره ی تفضیلی و یکایک به
آن موانع ، آشکارا انسان را از آن ها بر حذر داشته است ؛ اما همان گونه که شرایط دو نوع است : یکی مربوط به عقل نظری و
دیگری مربوط به عقل عملی است ، موانع نیز دو قسم است ، یکی جهل در مقابل علم و دیگری جهل در مقابل عقل که در زبان
ثقلین به این بیان به یاد شده است : آنچه با آن خدای رحمان عبادت شده ، بهشت به دست می آید یا همان عقل عملی که سبب
مهار کردن غرایز سرکش و خواهش های طغیانگر می شود . اکنون موانع مزبور را بدون ذکر تفصیلی همه ی تفاوت های دو صنف
، متذکر می شویم ؛ هر چند اشاره ی اجمالی به آن ها ممکن است . همان گونه که در بحث شرایط گذشت .
برگرفته از کتاب قرآن کریم از منظر امام رضا علیه السلام نوشته: آیت الله العظمی جوادی آملی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *